Je staat op een verjaardag, of in een vergadering, of gewoon thuis aan tafel. Er is niets aan de hand. Dat weet je.

En toch: je adem zit hoog, je schouders zijn opgetrokken, er is een soort onrust die niet weg wil.

Dus zeg je het nog maar eens tegen jezelf. Rustig maar. Er is niks. Je stelt je aan.

En je lijf? Dat luistert gewoon niet.

Je hoofd en je lijf werken niet op hetzelfde tempo

Dat is verwarrend, want normaal gesproken werkt het wel zo: je denkt iets, en je gedrag volgt. Je besluit om te gaan zitten, en je gaat zitten.

Bij spanning werkt dat anders. Je lijf kan al gereageerd hebben adem hoger, schouders omhoog, een licht alerte staat, ruim voordat je hoofd de kans heeft gehad om de situatie te beoordelen. Tegen de tijd dat je bewust denkt “er is niks aan de hand”, is je lijf allang een paar stappen verder.

Soms kan je lichamelijke reactie al op gang zijn voordat je bewust hebt kunnen plaatsen wat er gebeurt.

Waarom geruststellen zelden meteen werkt

Als je lijf al gereageerd heeft vóórdat je hoofd meepraat, snap je meteen waarom “rustig maar, er is niks aan de hand” niet als een schakelaar werkt.

Je spreekt de gedachte uit. Je meent het zelfs. Maar als de spanning niet alleen door je bewuste gedachten wordt aangestuurd, is het logisch dat een andere gedachte hem ook niet altijd meteen laat verdwijnen.

Het is een beetje alsof je tegen een alarm zegt dat het te vroeg afgaat, bedoeld als beeld, niet als letterlijke verklaring. Het alarm reageert op wat het waarneemt, niet op wat jij ervan vindt.

Wat je reactie wél en niet betekent

Dat betekent niet dat elke keer dat je lijf zo reageert, er iets groots aan de hand is. Het betekent ook niet automatisch dat er iets uit je verleden wordt “getriggerd”, of dat er sprake is van trauma. Soms herkent je systeem gewoon een klein detail een toon, een tempo, een timing dat ooit samenviel met iets vervelends, zonder dat daar een dramatisch verhaal achter hoeft te zitten.

Het betekent ook niet dat je de reactie moet negeren omdat hij “niet klopt” met de situatie. Een reactie die niet helemaal bij het moment past, is nog steeds een reactie die er mag zijn.

Wat ik hierover in mijn praktijk zie

Vrouwen die dit meemaken, vertellen me vaak twee dingen tegelijk: ze snappen zelf ook niet waarom hun lijf zo reageert, en ze zijn een beetje moe van het steeds opnieuw tegen zichzelf zeggen dat het wel goed komt terwijl dat niks lijkt te doen.

Soms merken vrouwen dat er iets meer ruimte ontstaat wanneer ze stoppen met zichzelf voortdurend te overtuigen dat ze iets anders zouden moeten voelen. Niet omdat het probleem daarmee is opgelost, maar omdat er geen tweede gevecht meer bijkomt.

Wat kan helpen

Geen trucje om jezelf sneller te overtuigen dat vraagt eigenlijk om hetzelfde dat al niet werkte, alleen met meer moeite. Wat wel kan helpen, is je systeem iets anders geven dan uitleg.

Dat kan heel klein zijn: een paar keer rustig uitademen zonder van jezelf te eisen dat de spanning meteen weg moet. Of gewoon hardop, voor jezelf, benoemen wat je merkt niet om het te veranderen, maar om het te erkennen.

Voor sommige vrouwen helpt het om niet alleen over zo’n reactie te praten, maar ook stil te staan bij wat er lichamelijk gebeurt. Daar werk ik bijvoorbeeld lichaamsgericht en met hypnotherapie mee.

Als je vandaag alleen wat ruimte wilt om te vertragen: ik maakte de gratis hypnomeditatie “Als je weer wilt voelen” een paar minuten, niets om te begrijpen of op te lossen, alleen even luisteren.

En als je liever eerst wilt luisteren naar de achtergrond: in de podcast aflevering 100 leg ik uit waarom je lijf soms sneller reageert dan je bewuste denken kan bijhouden.